Czy dziecko z zaburzeniem mowy może iść do szkoły?
Wrzesień to miesiąc zmian. Nowa szkoła, nowe otoczenie, nowi koledzy i koleżanki. Wszystko nowe. Tylko mowa coś nie chce się zmienić… I nadal jest niepoprawna. W głowie wielu rodziców pojawia się pytanie, czy ich pociecha powinna pójść do szkoły. Jednak, czy decyzja w tej sprawie na pewno należy do nich?
Decyzję o odroczeniu dziecka z zaburzeniami w danej sferze rozwoju od obowiązku szkolnego podejmuje dyrektor placówki po otrzymaniu odpowiedniej opinii z poradni psychologiczno-pedagogicznej. Pamiętajmy, że nie każde odstępstwo od normy musi powodować trudności w nauce. Nieprawidłowa artykulacja głoski nie oznacza, że dziecko na pewno nie powinno podejmować nauki szkolnej. W takim przypadku większość przedszkolaków nie poszłaby do szkoły z rówieśnikami. Wada wymowy wynikająca ze złych nawyków, słabej ruchomości narządów artykulacyjnych, wad zgryzu, czy niewłaściwych wzorców i nie mająca widocznego wpływu na rozwój dziecka, nie powinna być powodem do odraczania obowiązku szkolnego lub potrzeby kształcenia specjalnego. Inaczej sprawa wygląda w przypadku wad wymowy zakłócających swobodną komunikację, bądź zaburzeń mowy spowodowanych niedosłuchem, czy uszkodzeniami neurologicznymi. Pamiętajmy, że istotny jest rodzaj zaburzenia, jego nasilenie, wpływ na dziecko, zdolności poznawcze i sposób wyrażania emocji. To, czy nieprawidłowo realizowana jest jedna głoska, kilka, czy większość z nich oraz czym spowodowana jest wada. Czy dziecko ma trudności wyłącznie z artykulacją, czy także z rozumieniem wypowiedzi innych osób, dobieraniem słów, budowaniem zdań i koncentracją. Bardzo ważny jest stopień zrozumienia mowy dziecka przez otoczenie (nauczycieli, rówieśników i osoby obce).
Co powinniśmy zrobić, jeśli nie mamy pewności, czy nasz przedszkolak jest gotowy na podjęcie nauki szkolnej?
Pierwszym krokiem jest rozmowa z wychowawcą przedszkolnym, który poinformuje nas, jak zaburzenie mowy wpłynęło na kontakt dziecka z rówieśnikami oraz postępy w nabywaniu nowych umiejętności. Jeśli otrzymamy niepokojące sygnały, kolejnym krokiem jest udanie się do poradni psychologiczno-pedagogicznej w celu uzyskania odpowiedniej opinii. Ważny jest nie tylko stopień opanowania mowy, lecz także umiejętność swobodnego komunikowania się, zasób słownictwa i myślenie konkretno-wyobrażeniowe. Jeśli zaburzenie towarzyszące dziecku utrudnia procesy poznawcze, powoduje nieharmonijny rozwój intelektualny i zły stan psychiczny – dziecko otrzyma odpowiednią opinię pisemną wydaną przez poradnię. Wówczas powinniśmy napisać wniosek do dyrektora szkoły o odroczenie obowiązku szkolnego (wzór do nabycia w Internecie). Oznacza to kontynuowanie nauki przedszkolnej i przekroczenie progu szkoły w kolejnym roku.
Związek między zaburzeniem mowy, a wynikami w nauce zwykle szybko się ujawnia. Dzieci, które przejawiają problemy z mową, mogą mieć także trudności w czytaniu, pisaniu i rozumieniu poleceń. Przez to, że źle wymawiają głoski, to również źle je zapisują i źle odczytują. Zdarza im się zmieniać kolejność liter w wyrazie, przestawiać lub gubić całe sylaby. Trudności są szczególnie widoczne w pisaniu ze słuchu, głośnym czytaniu i opowiadaniu. Źle odczytany wyraz zmienia się w słowo o innym znaczeniu lub w ogóle nie ma znaczenia, przez co dziecko gubi sens wypowiedzi. Pojawiają się również liczne agramatyzmy. Dziecko z mową bezdźwięczną realizuje głoski dźwięczne, jako bezdźwięczne, co może zmieniać znaczenie słowa i przyczyniać się do błędów ortograficznych: domek=tomek, żyła=szyła, bułka=pułka itd.
Ogromne znaczenie ma także sfera emocjonalna. Uczeń ze znaczną wadą wymowy może być nierozumiany przez rówieśników, a co za tym idzie źle postrzegany lub nawet wyśmiewany. Brak pewności siebie wzmaga frustrację, niechęć do szkoły i złe zachowanie.
Pamiętajmy, że odpowiednio wcześnie podjęta terapia logopedyczna może zmniejszyć lub całkowicie zlikwidować wadę. Jest ona niezbędna i nie należy odkładać jej w czasie!
http://ulogopedy.pl/dziecko-z-zaburzeniem-mowy-w-szkole/
…………………………..
Jak wspierać dziecko w rozwoju?
Dziecko:
● potomek ludzki niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
● istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania (umownie 0-18 lat życia)
Wspierać – pomagać, ułatwiać, naprowadzać, wskazywać, doradzać, podpowiadać, zachęcać , ukierunkowywać, upewniać, rozbudzać wiarę w powodzenie, aprobować, podtrzymywać na duchu.” Czyli posługując się efektywnymi strategiami w przemyślany sposób. Konsekwentnie oraz wytrwale. Wspierać, to nie wyręczać!
Rozwój:
● Postęp ● Ewolucja ● Doskonalenie ● Progres
Człowiek rozwija się w czterech sferach: fizycznej, psychicznej, społecznej i duchowej
Sfera fizyczna
– celem rozwoju jest osiąganie dojrzałości związanej nie tylko z naturalnym procesem rozwoju fizycznego, ale również z nabywaniem wiedzy i umiejętności umożliwiającej prowadzenie zdrowego stylu życia
Sfera psychiczna –celem jest dojrzałość ukierunkowana na osiąganie odpowiedzialności za siebie i swój stosunek do świata
Sfera społeczna
– celem jest dojrzałość polegająca na nabywaniu umiejętności prawidłowego wywiązywania się z pełnionych rol społecznych i systematycznego przygotowywania się do podejmowania nowych rol (związanych z cyklem życia)
Sfera duchowa
– celem jest dojrzałość obejmująca przede wszystkim posiadanie konstruktywnego i stabilnego systemu wartości oraz poczucia sensu istnienia
Rozwój jest możliwy kiedy są zaspokojone podstawowe potrzeby dziecka
Rozwój przedszkolaka – M. Przetacznikowa
Dzieci trzyletnie:
-niski poziom samodzielności i zaradności, w dużym stopniu zależne w zaspokajaniu swoich potrzeb od dorosłych, -wąski zakres doświadczeń i ubogi zakres słownictwa, choć dziecko rozumie znacznie więcej niż chce wypowiedzieć, -dominuje myślenie o charakterze sensoryczno – motorycznym, tzn. w bezpośrednim kontakcie z przedmiotem, w działaniu przy udziale dorosłego, -duża wrażliwość emocjonalna, -rozbudzona wyobraźnia, -łatwo rozpraszalna uwaga i duża męczliwość.
Dzieci cztero – pięcioletnie
-stają się bardziej samodzielne i zaradne, -aktywność intelektualna nadal współistnieje z realnym działaniem, -rozwój wyobraźni i fantazji ujawnia się m.in. w postawie badawczej (wiek pytań), -żywe, ruchliwe, dociekliwe, -poznanie świata zarówno fizycznego jak i społecznego nadal powierzchowne.
Dzieci 5,5 – 7 letnie: -lepiej przystosowane do pracy w zespole, -zdolniejsze do dłuższego wysiłku, -zdolne do dłuższego skupienia uwagi, -mniej impulsywne, -bardziej opanowane i odpowiedzialne, -intensywniej rozwijają się uczucia wyższe – społeczne i estetyczne.
Umiejętności dzieci
3 lata – zwinnie się wspina, – biegnąc okrąża przeszkody, – przez chwilę stoi na jednej nodze, – chodzi na czubkach palców, – potrafi odwzorować koło, – zaczyna ciąć nożyczkami;
4 lata – dobrze jeździ na trójkołowym rowerze, – układa puzzle z 5 – 10 kawałków, – wykonuje proste budowle z klocków, – rysuje uproszczona postać człowieka, – skacze na jednej nodze, – ubiera się i rozbiera, ale nie sznuruje sznurowadeł i nie zapina guzików;
5 lat – biega lekko na palcach, – podskakuje na zmianę na jednej i drugiej nodze, – pisze kilka liter, – rysuje człowieka, – używa noża i widelca.
Źródło: Clark L., Ireland C. : Uczymy by mówić, mówimy, by się uczyć. Poznań 1998
Gotowość szkolna
Między trzecim a szóstym rokiem życia dziecko powinno osiągnąć dojrzałość pozwalającą na rozpoczęcie nauki w szkole. Oznacza to m.in. nabycie umiejętności opowiadania krótkich historii, poprawnego trzymania ołówka i operowania nim. Powinno też mieć wyćwiczoną samokontrolę: radzić sobie z frustracją i złością, umieć poczekać na swoją kolej, zrozumieć i wykonać polecenia, skupić się na zadaniu. Dziecko powinno mieć rozwiniętą spostrzegawczość, myślenie problemowe, pamięć, koncentrację uwagi.
Poziom rozwoju jest wskazany w podstawie programowej przedszkoli.
Rodzice czy przedszkole mają rozwijać?
W ciągu pierwszych pięciu lat życia rozwija się ok. 50 % zdolności do uczenia się. Następne 30 % rozwija się do 8 roku życia. To oznacza, że Rodzice są najważniejszymi nauczycielami na świecie, a dom (a nie przedszkole czy szkoła!), jest najważniejszą instytucją naukową.
Rozwój mózgu
Dziecko rodzi się z liczbą komórek mózgowych, która jest wystarczająca do osiągania sukcesów. Ale nie liczba komórek decyduje o inteligencji, a liczba połączeń stworzonych pomiędzy tymi komórkami. Połączenia te tworzą się w wyniku doświadczeń zdobywanych we wczesnym dzieciństwie. Im bogatsze i bardziej stymulujące środowisko, tym pełniejszy rozwój dziecka. Rozwój mózgu Ile czasu rozwijać?
To, czego chcemy nauczyć dzieci, wymaga wprowadzania i utrwalania przez lata!
jeśli rzeczywiście chcemy osiągnąć znaczące rezultaty, musimy być bardzo konsekwentni, zaangażowani i regularnie podejmować działania.
Pamięć i wyobraźnia
Dziecięca pamięć i wyobraźnia są pochodną funkcji mowy . Dziecko osłuchane z literaturą szybciej uczy się mówić, zna większy zasób słów, ćwiczy pamięć (chociażby poprzez powtarzanie rymowanek i wierszyków), lepiej poddaje się modelowaniu zachowań (chcąc naśladować bohaterów), przez co łatwiej rozwiązuje problemy w życiu codziennym. Ma również okazję do ćwiczenia wyobrażeń i poznawania świata. Słuchanie bajek, w przeciwieństwie do telewizji, nie przeciąża niedojrzałego układu nerwowego, nie stwarza sytuacji nadmiaru bodźców.
Rola rodzica w stymulowaniu pamięci dziecka sprowadza się właściwie do
bardzo prostej, a czasami trudnej kwestii – poświęcenia maluchowi uwagi i czasu. Trzeba bowiem chcieć znaleźć czas na rozmowę, na czytanie, na obserwowanie dziecka podczas zabawy. A rozwój? …Będzie naturalną konsekwencją.
Koncentracja uwagi ● Woda – odpowiednie nawodnienie zapewnia prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Umożliwia przewodzenie impulsów nerwowych, a więc wydajność całego systemu. ● Sen jest niezbędny do regeneracji ciała i umysłu. Dziecko, które jest niewyspane – ma jednocześnie problemy z koncentracją. ● Kondycja i prawidłowe odżywianie ● Ćwiczenia: krzyżówki, puzzle, układanki, przerysowywanie ● Nauka nowych umiejętności, obcych języków, gry na instrumentach. Regularne ćwiczenia wzmacniają wydajność umysłu i zdolność koncentracji. ● Słuchanie – ćwiczenia ze słuchu. ● Wpatrywanie się w kolor czerwony. ● Liczenie w dół. (Dla dorosłych – od 500 w dół;)
Rodzaje inteligencji wg Howarda Gardnera
Inteligencja językowa – umiejętność czytania, pisania i porozumiewania się za pomocą słów, doskonale rozwinięta u pisarzy, poetów i mówców. Inteligencja logiczna lub matematyczna – umiejętność rozumowania oraz liczenia. Najlepiej jest rozwinięta u ekonomistów, naukowców, inżynierów, prawników i księgowych.
Inteligencja wizualno – przestrzenna – umiejętność malowania, rysowania, robienia artystycznych fotografii, rzeźbienia lub wyobrażania sobie trójwymiarowych kształtów;
Inteligencja muzyczna – umiejętność układania piosenek, śpiewania, gry na instrumencie, pisania wierszy, a także stosowania rymu i rytmu.
Inteligencja interpersonalna (społeczna) – umiejętność nawiązywania kontaktów; przebywania z innymi oraz utrzymywania relacji.
Inteligencja intrapersonalna (refleksyjna) – umiejętność skupienia uwagi na swoich uczuciach, umiejętność wyciągania wniosków z przeżytych doświadczeń i umiejętność planowania. Ten rodzaj zdolności wiąże się u niektórych ludzi z wielką intuicją.
Inteligencja ruchowa – zdolności manualne oraz umiejętności sportowe;
Inteligencja przyrodnicza – umiejętność rozumienia praw natury i postępowania zgodnie z nimi;
Rodzaje inteligencji u dzieci Rodzaj inteligencji wiodącej można określić na podstawie wnikliwej obserwacji dziecka podczas jego codziennych czynności, szczególnie w trakcie zabaw, które samo inicjuje. Rodzice, obserwując działania dziecka, mogą określić, jakie style uczenia się są przez nie preferowane: Dzieci z inteligencją lingwistyczną lubią słuchać i opowiadać historyjki, używając przy tym bogatego słownictwa. Dzieci posiadające inteligencję logiczno – matematyczną lubią zadawać pytania, mądrze używają liczb, cieszą je gry strategiczne i logiczne, chętnie korzystają z komputera.
Rodzaje inteligencji u dzieci Dzieci wyróżniające się inteligencją cielesno – kinestetyczną preferują uczenie się poprzez ciało, ruch, manipulowanie, gry, budowanie. Lubią aktywność fizyczną, gry sportowe, prace ręczne i wykonywanie projektów mechanicznych.
Rozwój emocjonalny Dziecko rosnąc, ucząc się, naśladuje zachowania dorosłych i chłonie wszystko co zobaczy i usłyszy. Jeśli rodzice bez przerwy na coś narzekają prawdopodobnie wyrośnie na pesymistę. Dziecko słyszy nasze negatywne opinie o pogodzie, politykach, zarobkach czy stanie zdrowia… Czy chcemy żeby robiło tak samo?
Jak rozwijać optymizm?
Pokazuj maluchowi piękno otaczającego świata, naucz go zwracać uwagę na drobne szczegóły, które przynoszą radość. W każdej sytuacji staraj się dostrzec jakiś pozytyw. I tego samego staraj się nauczyć dziecko.
Czy krytyka rozwija?
Dziecku, podobnie jak dorosłym, nie wszystko się udaje i w wielu sytuacjach może sobie nie poradzić- to naturalne! Nie krytykuj go wtedy i nie wątp w jego siły. Dodawaj otuchy i zapewniaj, że następnym razem sobie poradzi. Możemy krytykować zachowanie a nie człowieka! Zalecany stosunek pochwał do krytyki: 3 : 1 U księdza Bosko: 5 : 1
Pochwały Wyraz zadowolenia i aprobaty ze strony rodziców jest dla dziecka bardzo ważny. Dlatego koniecznie chwal dziecko, nawet za najdrobniejsze osiągnięcia. Ale chwalić należy mądrze – żeby dziecko nie wyrosło na zarozumiałego mądralę. Gdy maluch ładnie posprząta pokój, nie wystarczy, że powiesz „Pięknie”, lub „Bardzo dobrze”. Opisowa, rozbudowana pochwała uświadomi dziecku z czym konkretnie dało sobie radę. Jak wspierać rozwój? – poprzez zabawę! Proponowane zabawy: ● Odgrywanie scenek z misiami, lalkami. ● Ruchowe zabawy z muzyką. ● Zabawy rozwijające sprawność manualną: nawlekanie paciorków, lepienie z plasteliny, robienie ludzików z kasztanów itp. ● Wszelkie zabawy rozwijające zwinność i koordynację ruchową: ze skakanką, z taśmą, bieganie w workach, turlanie. ● Wyszukiwanie ukrytych elementów w rysunkach, szukanie różnic na dwóch prawie identycznych obrazkach. ● Dokładniejsze poznawanie różnych materiałów: np. papieru, piasku, trawy. ● Zabawy tematyczne: w sklep, teatrzyk, w dom.
„Dla swojego zdrowego ludzkiego rozwoju – nie tylko w trudnych sytuacjach – dzieci potrzebują: ● wzorowych, ● odważnych, ● świadomych i ● odpowiedzialnych dorosłych”
Źródło: R. Weinschenk „Podstawy pedagogiki Księdza Bosko”
WARTOŚCI, KTÓRE MOŻEMY PRZEKAZAĆ DZIECIOM POPRZEZ KONTAKT Z KSIĄŻKĄ
Dziecko w wieku przedszkolnym jest wrażliwe na wszelkie formy sztuki, a na jego psychikę szczególnie oddziałuje literatura piękna. Książki, są źródłem niewyczerpanych wrażeń, przeżyć i wzruszeń, uczą mowy ojczystej,wzbogacają słownik dziecka, rozwijają zainteresowania.
„Dawno, dawno temu, za górami, za lasami…” – tak bardzo często zaczynają się baśnie, które opowiadamy dzieciom w domu i przedszkolu. Jest to rodzaj literatury wyobrażeniowej, kształtującej uczucia i podstawy moralne dzieci, rozszerzającej wiedzę dziecka o życiu i świecie, o ludzkich charakterach i stosunkach społecznych. Wyobraźnia wiedzie najmłodszych ku baśni, fantastycznej opowieści.
Oprócz baśni znanych w wielu kulturach np., „Śpiąca królewna” , „Kopciuszek” – mamy wiele opowieści związanych z rodzimą tradycją, z różnymi zakątkami naszego kraju (legenda o Smoku Wawelskim, Warsie i Sawie, Bazyliszku).
Świat baśni, podobnie jak świat dziecięcej wyobraźni, rządzi się swoimi prawami, w którym nieważne są realistyczne zależności czy prawdopodobieństwo. W wyobraźni dziecka prawie wszystko jest możliwe. Śledzenie wątków baśniowych to trening wyobraźni, która odgrywa tak ważną rolę w ogólnym rozwoju dziecka. Baśnie ukazują problemy życia w sposób prosty, co pozwala uchwycić ich głęboki sens moralny. Możemy tu znaleźć odbicie wszystkich dziecięcych tęsknot, problemów, obaw. Często spotykamy w baśniach motywy bliskie dziecku – uczucia rodzinne, miłość do rodziców, różny stosunek do rodzeństwa, a wszystko to dzieje się w atmosferze cudowności, ciepła, magii i fantazji – tak bliskich dziecku. Baśń, uwalniając wyobraźnię, równoważy i kompensuje różne sfery rozwoju dziecka, skupia go na treści, uczy słuchania. Przez zastosowanie wielości środków artystycznych, wprowadza dziecko w świat sztuki. Z baśni płynie do dziecka nadzieja, że wiele może, umie i potrafi, ale też wiele musi się jeszcze nauczyć, poznać, zrozumieć, tak jak jej bohaterowie. Najważniejsze, że motywuje do tego, by spróbować.
W baśni dziecko znajduje jednoznaczny świat wartości, wyraźny podział na dobro i zło, sprawiedliwe i niesprawiedliwe. Ceni się dobroć, pracowitośhttp://przedszkolowo.pl/pomoc/publikacje-i-komentarze#jak-urozmaicic-tresc-publikacjić, odwagę. Potępia – chciwość, skąpstwo, lenistwo i tchórzostwo. Problemy dobra i zła są przedstawione w zrozumiały dla najmłodszych sposób. Oceniając postawy bohaterów – przedszkolaki uczą się wartościowania. Widzą, że zło jest zawsze ukarane, a dobro wynagradzane. Dzięki temu baśń uczy optymizmu, zachęca do walki z przeciwnościami, dostarcza pozytywnych wzorców. Baśń posiada ogromne znaczenie w kształtowaniu się pełnej osobowości dziecka.
Wybierając literaturę dla przedszkolaków, nie należy zapominać, że dzieci uwielbiają się śmiać. Komizm w książce dziecięcej opromienia cały utwór atmosferą optymizmu i zadowolenia, tworzy pogodny i przyjemny stosunek do życia, pomaga w wartościowaniu zjawisk, uczy selekcjonowania rzeczy wielkich i małych. Dlatego przedszkolaki tak chętnie słuchają humorystycznych utworów Jana Brzechwy, Juliana Tuwima, Jerzego Kerna, Wandy Chotomskiej lub Czesława Janczarskiego. Uśmiech, dowcip i humor stanowią cenną pomoc w pracy wychowawczej. Mali czytelnicy mają niezwykłą wrażliwość językową. Trzy – czterolatki ucieszą elementy dźwiękowe, wyrażenia dźwiękonaśladowcze, odtwarzanie głosów ptaków („Ptasie Radio” Juliana Tuwima), odgłosów oddawanych przez różne pojazdy („Lokomotywa”), śmiesznie brzmiące wyrazy lub nazwiska bohaterów, na przykład śpiewaka Tralalińskiego i całej jego rodziny. Dzieci bawi też rytm i rym, melodia wiersz, powtórzenia słów bez wnikania w ich znaczenie. Poezja działa także na psychikę dziecka – odbiorcy za pośrednictwem wzbudzanych przeżyć emocjonalnych. Uczucia wywołane przez utwór pobudzają aktywność poznawczą, stają się bodźcem do stawiania pytań a także dążeń do ich rozstrzygnięcia. Poezja dostarcza dziecku wielu wrażeń, wzruszeń i przeżyć. Staje się ona ważnym elementem kształtowania wyobraźni i postawy twórczej przedszkolaka. Słuchając przekazywanego tekstu literackiego, dziecko kreuje postacie bohaterów, ich losy, wyobrażenia przedstawionych zdarzeń. W sposób naturalny i spontaniczny uczestniczy w odbiorze utworu. Swoje przeżycia wyraża przez zabawę, ruch, śpiew, ekspresję słowną i plastyczną .
Zasadniczą funkcją książki jest jej wpływ na wszechstronny rozwój osobowości dziecka i kształtowanie jego właściwej postawy wobec świata i ludzi. Może mieć także wpływ na doskonalenie funkcji mowy pod względem gramatycznym i dźwiękowym, na wzbogacenie zasobu pojęć i słów, na rozwój umiejętności komunikatywnej wypowiedzi i doskonaleniu stylu.
Czytając dzieciom książki, należy musimy znaleźć czas na refleksje i na wczucie się w ich atmosferę, gdyż przekazania utworu, to nawiązanie kontaktu emocjonalnego dzieckiem, śledzenie jego reakcji (śmieje się, płacze, ma otwartą buzię w strachu lub nieruchomieje w momentach napięcia), wspólne odkrywanie sensu i piękna poezji czy prozy.
Czytelnictwo jest ważnym czynnikiem wychowania człowieka. Kontakt z książką nawiązuje się już we wczesnym dzieciństwie, a dalsze lata wzbogacają jego formę, kształtują zamiłowania czytelnicze oraz pragnienie samodzielnego odczytania słów. Podstawą tych zainteresowań i zamiłowań czytelniczych są emocje przeżywane w związku z utworem literackim, z którym dziecko zetknęło się we wczesnym dzieciństwie. Początkowo większe emocje u małego dziecka budzi poezja, proza wkracza nieco później w zakres jego zainteresowań. Rozwój zainteresowań dzieci treścią utworów jest sprawą bardzo trudną do uogólnienia, ponieważ zależy od własnej aktywności dziecka oraz od wpływów środowiska. Inne zainteresowanie treścią i książką wywołuje życie dziecka tylko w otoczeniu rodziny, inne w środowisku przedszkolnym, inne w bliskim kontakcie z górami, lasem, morzem, a jeszcze inne wśród ubogiego przyrodniczo środowiska miejskiego. W miarę wzrastania, wzbogacania zasobu pojęć i słów, szersze stają się także zainteresowania ,,czytelnicze” najmłodszych.. W kontaktach dziecka z książką stopniowo wzrasta rola samego tekstu, co pozostaje w ścisłym związku z jego rozwojem intelektualnym oraz emocjonalnym.
Nasze przedszkole włączyło się do Kampanii „Cała Polska Czyta Dzieciom”. Zachęca ona rodziców, opiekunów, nauczycieli i innych dorosłych, do codziennego, co najmniej dwudziestominutowego czytania swoim pociechom. Idea głośnego czytania głoszona przez Fundację zyskała na przestrzeni dziesięciu lat szerokie grono zwolenników – rodziców, nauczycieli, bibliotekarzy, a także władze samorządowe czy znane osobistości i przekształciła się w ogólnopolską akcję pod hasłem “Czytaj dziecku 20 minut dziennie… Codziennie!!!
Jeśli chcemy, by dzieci wyrosły na wykształconych, kulturalnych, mądrych i dobrych ludzi wychowujmy je w miłości do książek, codziennie czytając im dla przyjemności: w domu, w przedszkolu i w szkole. [b/]
Jak wspierać dziecko w rozwoju?/color]
Dziecko:
● potomek ludzki niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
● istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania (umownie 0-18 lat życia)
Wspierać – pomagać, ułatwiać, naprowadzać, wskazywać, doradzać, podpowiadać, zachęcać , ukierunkowywać, upewniać, rozbudzać wiarę w powodzenie, aprobować, podtrzymywać na duchu.” Czyli posługując się efektywnymi strategiami w przemyślany sposób. Konsekwentnie oraz wytrwale. Wspierać, to nie wyręczać!
Rozwój:
● Postęp
● Ewolucja
● Doskonalenie
● Progres
Człowiek rozwija się w czterech sferach: fizycznej, psychicznej, społecznej i duchowej
Sfera fizyczna
– celem rozwoju jest osiąganie dojrzałości związanej nie tylko z naturalnym procesem rozwoju fizycznego, ale również z nabywaniem wiedzy i umiejętności umożliwiającej prowadzenie zdrowego stylu życia
Sfera psychiczna –celem jest dojrzałość ukierunkowana na osiąganie odpowiedzialności za siebie i swój stosunek do świata
Sfera społeczna
– celem jest dojrzałość polegająca na nabywaniu umiejętności prawidłowego wywiązywania się z pełnionych rol społecznych i systematycznego przygotowywania się do podejmowania nowych rol (związanych z cyklem życia)
Sfera duchowa
– celem jest dojrzałość obejmująca przede wszystkim posiadanie konstruktywnego i stabilnego systemu wartości oraz poczucia sensu istnienia
Rozwój jest możliwy kiedy są zaspokojone podstawowe potrzeby dziecka
Rozwój przedszkolaka – M. Przetacznikowa
Dzieci trzyletnie: -niski poziom samodzielności i zaradności, w dużym stopniu zależne w zaspokajaniu swoich potrzeb od dorosłych, -wąski zakres doświadczeń i ubogi zakres słownictwa, choć dziecko rozumie znacznie więcej niż chce wypowiedzieć, -dominuje myślenie o charakterze sensoryczno – motorycznym, tzn. w bezpośrednim kontakcie z przedmiotem, w działaniu przy udziale dorosłego, -duża wrażliwość emocjonalna, -rozbudzona wyobraźnia, -łatwo rozpraszalna uwaga i duża męczliwość
Dzieci cztero – pięcioletnie:
-stają się bardziej samodzielne i zaradne, -aktywność intelektualna nadal współistnieje z realnym działaniem, -rozwój wyobraźni i fantazji ujawnia się m.in. w postawie badawczej (wiek pytań), -żywe, ruchliwe, dociekliwe, -poznanie świata zarówno fizycznego jak i społecznego nadal powierzchowne.
Dzieci 5,5 – 7 letnie:
-lepiej przystosowane do pracy w zespole, -zdolniejsze do dłuższego wysiłku, -zdolne do dłuższego skupienia uwagi, -mniej impulsywne, -bardziej opanowane i odpowiedzialne, -intensywniej rozwijają się uczucia wyższe – społeczne i estetyczne.
Umiejętności dzieci
3 lata – zwinnie się wspina, – biegnąc okrąża przeszkody, – przez chwilę stoi na jednej nodze, – chodzi na czubkach palców, – potrafi odwzorować koło, – zaczyna ciąć nożyczkami;
4 lata – dobrze jeździ na trójkołowym rowerze, – układa puzzle z 5 – 10 kawałków, – wykonuje proste budowle z klocków, – rysuje uproszczona postać człowieka, – skacze na jednej nodze, – ubiera się i rozbiera, ale nie sznuruje sznurowadeł i nie zapina guzików;
5 lat – biega lekko na palcach, – podskakuje na zmianę na jednej i drugiej nodze, – pisze kilka liter, – rysuje człowieka, – używa noża i widelca.
Źródło: Clark L., Ireland C. : Uczymy by mówić, mówimy, by się uczyć. Poznań 1998
………………………….
Gdy moje dziecko idzie pierwszy raz do przedszkola – ważne dla rodziców!
Płacze, krzyczy, łapie za spódnicę, prosi, byś go nie zostawiała… Taką sytuację przeżywa każdy rodzic. Co zrobić, by nasze dzieci chętnie i z radością rozpoczynały przygodę z przedszkolem? Wbrew pozorom pytanie to zadają sobie nie tylko rodzice maluszków.
Zdarza się także że i starsze dzieci mają z tym kłopot i po wakacjach niechętnie wracają do przedszkola. Nie ma w tym nic dziwnego ani niepokojącego. Należy pamiętać, że wrzesień jest miesiącem adaptacyjnym, i nie wpadać w panikę!
Niektóre dzieci, podobnie jak dorośli, radzą sobie z nową sytuacją łatwiej i szybciej, inne potrzebują na to więcej czasu.
Kochani Rodzice! Rozstanie z Wami, często po raz pierwszy w życiu, na kilka bardzo długich godzin, jest szczególnie dla 3- czy 4-latka, ale również starszych dzieci, dużym przeżyciem.
To Wy musicie panować nad swoimi emocjami, by dodatkowo nie potęgować u dziecka niepokoju.
Od Was dziecko uczy się radzenia sobie z emocjami i nową, nieznaną sytuacją. Zapewnijcie spokojnie swoją pociechę, że ją kochacie i że jest dla Was najważniejsza, dlatego przyjdziecie po nią najszybciej, jak to będzie możliwe, by razem spędzić czas przed dobranocką.
Dobrze jest zaplanować jakieś wspólne zajęcie na popołudnie! Ale danej obietnicy ZAWSZE trzeba dotrzymać, więc obietnica musi być przemyślana i możliwa do zrealizowania.
Oto kilka rad nie tylko dla początkujących rodziców przedszkolaków:
1. Wyjdźcie z domu na tyle wcześnie, by po drodze do przedszkola mieć czas na rozmowę i nie poganiać malucha w zdenerwowaniu.
2. Zdecydowanie i spokojnie żegnajcie się z pociechą, jednak nie za długo, by nie przedłużać trudnego rozstania.
3. Płaczącemu dziecku powiedzcie, że teraz pocieszy go jego pani, ponieważ Wy musicie spieszyć się do pracy, by równie szybko wrócić po niego przed końcem przedszkolnych zajęć.
4. Wspomnijcie, że czekają na niego inne dzieci, które chcą się z nim pobawić i nowe zabawki.
5. Pamiętajcie, że wszystkie dzieci, gdy tylko znajdą się w sali, włączają się w zajęcia, wspólne zabawy, śpiewanie, rysowanie.
6. Nasze dziecko w przedszkolu jest bardzo aktywne, podejmuje wiele różnych działań. Powinno mu być w ubranku wygodnie (ubranka bez dużej ilości guzików, pasków, zamków itp.) i ma prawo się pobrudzić.
7. Ale nawet najlepiej przygotowane do pójścia do przedszkola dzieci mogą mieć trudności adaptacyjne, przejawiające się w większości przypadków płaczem, często niechęcią do jedzenia, czasami gorączką i wymiotami. Należy wtedy przyjrzeć się bacznie sobie, gdyż obawy i niepokoje rodziców, dziadków, opiekunów mogą w sposób nieświadomy być przelane na dziecko i tym samym utrudnić proces adaptacji przedszkolnej.
Czego nie robić, by nie zniechęcać dziecka do przedszkola
Czego nie robić, by nie zniechęcać dziecka do przedszkola.
1. Nie spiesz się rano przed wyjściem do przedszkola.
2. Nie przeciągaj pożegnania w szatni – pomóż dziecku rozebrać się, pocałuj je i wyjdź, przekazując maluszka nauczycielowi.
3. Nie zabieraj dziecka do domu, kiedy płacze przy rozstaniu; jeśli zrobisz to choć raz, będzie wiedziało, że łzami można wszystko wymusić.
4. Jeśli dziecko przy pożegnaniu płacze, postaraj się , żeby przez kilka dni odprowadzał je do przedszkola tata lub inna osoba, którą dziecko zna.
5. Nie okazuj negatywnych emocji: nie płacz, nie wracaj pod drzwi, gdy słyszysz, że dziecko płacze. Takie zachowania są u dziecka rozpoczynającego funkcjonowanie poza środowiskiem rodzinnym zupełnie normalne. Jednak kiedy zobaczy, że rodzic czuje się niepewnie w sytuacji pozostawiania go w przedszkolu, będzie miało wrażenie, że dzieje się coś złego, a to spotęguje stres.
6. Nie strasz malucha przedszkolem i panią wychowawczynią. Dziecko polubi przedszkole, jeśli polubi swoją panią i odnajdzie się w grupie.
7. Nie zabraniaj dziecku, by zabrało ze sobą ulubioną małą przytulankę (doda mu otuchy).
4. Nie łam danego słowa – odbierać dziecko wtedy, kiedy obiecaliśmy przyjść (np. zaraz po obiedzie).
8. Nie krytykuj prób samodzielności – dziecko będzie siebie pewniejsze w grupie.
9. Nie mów o spaniu w przedszkolu – większość dzieci boi się tego, dlatego leżakowanie lepiej jest nazwać po prostu odpoczywaniem.
Jakie zachowania powinny nas zaniepokoić?
Każdy przypadek jest indywidualny, a okres adaptacyjny trwa od kilku dni do nawet 3 miesięcy. Płacz, stronienie od innych dzieci i zabaw to typowe zachowania, które nie powinny nas martwić i z którymi radzą sobie doświadczone nauczycielki przedszkolne. Jeśli jednak zachowania te zamiast ustępować, będą się nasilać lub gdy dziecko będzie miało objawy somatyczne, jak ból brzucha czy gorączka, dobrze jest skonsultować się z psychologiem dziecięcym.
Podstawowa zasada – rozmawiać, rozmawiać, rozmawiać…
Przedszkolakowi, tak jak dorosłym, na stres pomaga rozmowa. Ważne jest, by nic go w przedszkolu nie zaskoczyło – niech dowie się od Was jak najwięcej! Dziecko, jeżeli będzie rozumieć, dlaczego chodzi do przedszkola, na pewno to zaakceptuje. Jeśli wytłumaczycie mu, że każdy w Waszej rodzinie ma swoje zajęcia i obowiązki, na pewno poczuje się dumny ze zmiany swojego losu. Mama i tata wychodzą do pracy i robią tam ważne rzeczy, więc i ono ma swoje sprawy. Cóż do przedszkola nie chodzą tylko dzidziusie! Poza tym, gdy rodziców nie ma, dom pozostaje pusty – czy nie przykro byłoby w nim zostać samemu? Zwłaszcza, że w przedszkolu jest pani i wielu kolegów! Ważne jest też, by rozmawiać z dzieckiem o tym, co wydarzyło się w przedszkolu, ale nie wymuszajmy na dziecku, żeby zaraz po przyjściu do domu odpowiadało na nasze pytania. Nie wypytujmy jednak o to, czy i co jadło, co robiło, gdzie było, ale raczej starajmy się wysłuchać wszystkiego, o czym samo chce nam opowiedzieć. Przedszkolne relacje pomogą nam poznać stan ducha
…………………………………………
„CO DZIECKO IDĄCE DO SZKOŁY UMIEĆ POWINNO”
Przedszkole realizując zadania związane z edukacją dzieci podejmuje działania, by przygotować każdego wychowanka do pełnienia nowej roli – roli ucznia. Umiejętności, wiadomości, cechy, jakie posiadać powinno dziecko kończące edukację na poziomie przedszkolnym przedstawiamy w formie dojrzałości według sfer rozwojowych.
Sfera zdrowotna Dziecko powinno:
wykazywać się aktywnością i sprawnością ruchową
mieć dobrą orientację w schemacie własnego ciała i przestrzeni
mieć dobrą koordynację wzrokowo – słuchowo- ruchową
mieć wyrobione nawyki przestrzegania zasad bezpieczeństwa
być świadomym zdrowego stylu życia
mieć świadomość i odpowiedzialność za swój stan zdrowia
dbać o higienę osobistą i swoje otoczenie
orientować się w bezpiecznym poruszaniu po drogach i korzystaniu ze środków transportu.
Sfera emocjonalna Dziecko powinno:
otwarcie informować o swoich potrzebach i potrzebach innych
rozpoznawać i nazywać uczucia, wyrażać je w formie werbalnej i niewerbalnej
świadomie podejmować działania wywołujące reakcje akceptowane społecznie
być świadome własnej roli społecznej, więzi rodzinnej oraz tradycji
mieć wdrożone zasady dobrego wychowania i zachowania się w określonych sytuacjach.
Sfera kontaktów społecznych Dziecko powinno:
świadomie przestrzegać obowiązujące reguły i zasady współżycia w grupie, próbować przewidzieć skutki swojego zachowania
stosować formy grzecznościowe
samodzielnie nawiązywać kontakty z rówieśnikami
współdziałać w grupie rówieśniczej
chętnie i aktywnie uczestniczyć w zabawach i działaniach rozwijających zdolności artystyczne i twórcze
otwarcie wyrażać swoje potrzeby
– rozumieć i szanować potrzeby innych
rozumieć, że nie należy chwalić się bogactwem i rozumieć sytuacje osób znajdujących się w trudniejszych warunkach
rozwiązywać sytuacje konfliktowe drogą dyskutowania i negocjacji
dostrzegać i szanować wartości uznawane społecznie – prawda, dobro, piękno
kulturalnie zachowywać się na uroczystościach – koncercie, festynie, w teatrze,
w kinie
wiedzieć, że wszyscy ludzie mają równe prawa.
Sfera kontaktów ze światem Dziecko powinno:
Świadomość regionalna i narodowa
znać nazwę swojego miasta, zabytki i ich historię, legendy, symbole miasta,
regionu i kraju
posiadać wiedzę z zakresu kultury, sztuki tradycji ludowej swojego regionu i kraju.
Świadomość ekologiczna Dziecko powinno:
być wrażliwym na piękno i bogactwo otaczającego świata
rozpoznawać i nazywać ekosystemy, rośliny, zwierzęta, zjawiska atmosferyczne różnorodnych środowisk
dostrzegać i rozumieć współzależności – równowaga biologiczna
samodzielnie obserwować, badać i eksperymentować w zakresie przyrody ożywionej i nieożywionej – jasno precyzować swoje doświadczenia
znać zagadnienia ekologiczne związane z ochroną przyrody
świadomie podejmować działania na rzecz środowiska i jego ochrony
czuć się cząstką przyrody.
Sfera umysłowa Sprawność językowa Dziecko powinno:
posiadać w miarę bogaty zasób słownictwa
przekazywać swoje doświadczenia, wrażenia, potrzeby w sposób komunikatywny
poprawnie i komunikatywnie wypowiadać się w różnych sytuacjach z zachowaniem poprawności gramatycznej i ortofonicznej: wyrażać życzenia, pytania, własne
ądy i oceny.
Myślenie Dziecko powinno:
dokonywać analizy i syntezy, porównywać, klasyfikować na materiale obrazkowym, werbalnym i abstrakcyjnym
posiadać zdolność rozumowania dedukcyjnego i indukcyjnego w obszarze dostrzegania
i rozwiązywania problemów twórczych.
Umiejętność czytania Dziecko powinno:
dokonywać operacji analizy i syntezy słuchowo – wzrokowej sylab, wyrazów i zdań
odczuwać potrzebę czytania i poszukiwania źródeł wiedzy,
być gotowe do podjęcia nauki czytania.
Dojrzałość do uczenia się matematyki Dziecko powinno:
liczyć w zakresie własnych możliwości, rozróżnia błędne liczenie od poprawnego
wyznaczać wyniki dodawania i odejmowania na konkretach
klasyfikować przedmioty, figury geometryczne, kształty i znaki według określonych cech
określać i porównywać cechy jakościowe i ilościowe, formułować wnioski
dostrzegać regularności czasowe, jakościowe i ilościowe, kontynuować i tworzyć własne
rozróżniać prawą i lewą stronę, określać kierunki i ustalać położenie obiektów w stosunku do własnej osoby, a także w odniesieniu do innych obiektów.
Przygotowanie do nauki pisania Dziecko powinno:/b]prawidłowo posługiwać się narzędziami pisarskimi i plastycznymi
kreślić w miarę płynne i ciągłe ruchy na płaszczyźnie i w przestrzeni
odwzorowywać i odtwarzać kształty, formy abstrakcyjne zgodnie z kierunkiem ruchu
być sprawnym w zakresie ruchów szczegółowych i narzędziowych
być gotowe do podjęcia nauki czytania.
Umiejętności muzyczne Dziecko powinno:
reagować na słyszaną muzykę, na zmiany tempa i dynamiki oraz odtwarzać ją ruchem
rozróżniać brzmienie głosów i instrumentów muzycznych oraz rytm i tempo
swobodnie interpretować ruchem wybrane tematy rytmiczne i muzyczne
śpiewać i tworzyć prosty akompaniament do piosenek
aktywnie uczestniczyć w zabawach ruchowych (znać kroki prostych tańców: polka, krakowiak, walc)
rozpoznać instrumenty po brzmieniu, w tym dwa i więcej grających w tym samym czasie
próbować układać własną melodię do tekstu
próbować komponować melodie do treści obrazu
porównywać odgłosy, różnicować i nazywać odgłosy
wzmacniać aparat głosowy
rozwijać możliwość twórczych samodzielnych pomysłów
dostrzegać powtórzenia, kontrasty w budowie piosenek i utworów.
Pięcio i sześciolatek w przedszkolu
przygotowuje się do nauki czytania, pisania i edukacji matematycznej
– sześciolatek w szkole uczy się czytania, pisania i matematyki.
Sześciolatek w przedszkolu:
– rozwija sprawność rąk (rysuje, wycina, lepi z plasteliny)
przygotowuje się do nauki pisania
– słucha bajek, wierszy, opowiadań
– rozwija swoje zainteresowania czytaniem i pisaniem
– dzieli zdania na wyrazy, wyrazy na sylaby,
wyodrębnia głoski w wyrazach o prostej budowie
– rozróżniać pojęcia: wyraz, głoska, litera,sylaba, zdanie oraz posługiwać się nimi
– uczy się odróżniać błędne liczenie od poprawnego, liczy z wykorzystaniem konkretnych przedmiotów
– podejmuje próby dodawania i odejmowania pomagając sobie liczeniem na palcach lub innych konkretach
– sprawnie dodawać i odejmować do 10
– dowiaduje się, na czym polega pomiar długości
i poznaje proste sposoby mierzenia np. krokami, stopa za stopą
– poznaje pory dnia, roku, dni tygodnia i miesiące
– zależności między porami roku a zjawiskami przyrody
– korzystać z kalendarza, nazywa dni tygodnia
i miesiące w roku
Niezależnie od tego, gdzie sześciolatek nabywa powyższe umiejętności, zalecaną formą zajęć w tym okresie są zabawy, gry i sytuacje zadaniowe.
W opracowaniu wykorzystano załącznik nr 1 i nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2009 r. Nr 4. poz. 17)
………………………………………………….
Dekalog Rodzica
Nie upokarzaj dziecka, bo ono tak jak Ty ma poczucie godności.
Staraj się nie stosować takich metod, których w dzieciństwie sam nie akceptowałeś.
Pozwalaj dziecku dokonywać wyboru najczęściej jak potrafisz.
Jeżeli zachowałeś się wobec dziecka niewłaściwie, przeproś je i wytłumacz się.
Nie bój się utraty autorytetu, dziecko i tak wie kiedy popełniasz błędy.
Nigdy nie mów źle o dziecku a w szczególności w obecności innych osób.
Nie mów „zrobisz to, bo ja tak chcę” – jeżeli musisz czegoś zabronić, zawsze
to uzasadniaj.
Nie musisz być za wszelką cenę konsekwentny, nie musisz być w zgodzie z innymi dorosłymi / rodzicami / przeciwko dziecku, jeżeli wiesz, że on nie miał racji.
Gdy nie wiesz jak postąpić pomyśl, jak czułbyś się będąc dzieckiem.
Czasem staraj się być adwokatem swojego dziecka.
Bądź przykładem dla swojego dziecka.
Dzisiejsze nieśmiałe dziecko, to to,
z którego wczoraj się śmialiśmy.
Dzisiejsze okrutne dziecko, to to,
które wczoraj biliśmy.
Dzisiejsze dziecko, które oszukuje, to to,
w które jeszcze wczoraj nie wierzyliśmy.
Dzisiejsze zbuntowane dziecko, to to,
nad którym się wczoraj znęcaliśmy.
Dzisiejsze zakochane dziecko, to to,
które wczoraj pieściliśmy.
Dzisiejsze roztropne dziecko, to to,
któremu wczoraj dodawaliśmy otuchy.
Dzisiejsze serdeczne dziecko, to to,
któremu wczoraj okazywaliśmy miłość.
Dzisiejsze mądre dziecko, to to,
które wczoraj wychowaliśmy.
Dzisiejsze wyrozumiałe dziecko, to to,
któremu wczoraj przebaczyliśmy.
Dzisiejszy człowiek, który żyje miłością i pięknem,
to dziecko, które wczoraj żyło radością.
Miłością jest… przemierzanie pokoju w nocy, aby kołysanką i ciepłymi
słowami utulić ciebie płaczącego wtedy, kiedy całe moje ja pragnie odpocząć.
Miłością jest… malowanie różowego olbrzyma bez rąk i z jednym okiem,
mającego na sercu wypisane słowa: „Moja mama jest najlepsza”.
Miłością jest… czytanie tej samej bajki piąty raz, bez pominięcia
najdrobniejszego jej szczegółu.
Miłością jest… ostatni, klejący się cukierek, oblepiony kurzem i sierścią psa,
nie zjedzony, trzymany dla mnie w kieszonce.
Miłością jest… zdobywanie nowych umiejętności, które kiedyś
przydadzą się nam, abyśmy umieli pomóc tobie w dorastaniu.
Miłością jest… przesłodzona herbata i rozmoczone w niej ciasteczko
pozostawione w dniu moich urodzin o 6.30 rano przy naszym łóżku.
Miłością jest… powiedzieć czasem stanowczo: „Nie”, nawet jeśli:
„Wszyscy to robią”.
Miłością jest… zgoda na twoje odejście, kiedy otwierasz drzwi
i wyruszasz w świat; zgoda przeżywana z ciężkim sercem, ale też
z modlitwą w mojej duszy i uśmiechem na twarzy.
Miłością jest… umiejętność dzielenia wiary, która jest zapewnieniem,
że ty, teraz jeszcze dziecko, potem możesz rozjaśnić naszą przyszłość.
„Dobroć w słowach tworzy zaufanie
Dobroć w myśleniu tworzy głębię
Dobroć w dawaniu tworzy miłość.”
Marion Stroud
„Rzeczywiste wychowanie odbywa się między wierszami.
Przenika poprzez szczególną atmosferę, jaka panuje w domu między rodzicami,
między nimi i znajomymi i sąsiadami. A zatem prawdziwy proces wychowawczy
zależy od tego, jaką naprawdę jesteśmy rodziną. Właśnie to najbardziej
wpływa na dzieci.” [„Nastolatki” Jasper Juul]
………………………
„Jak nauczyć dziecko wiązać sznurowadła?”
Bajka o dwóch myszkach jest sposobem nauki, gdzie dziecko się bawi sznurowadłami jednocześnie mówi treść krótkiej bajeczki. Cała bajka składa się z 7 części, którym przypisana jest konkretna czynność.
A oto treść bajki:
1. Były sobie dwie myszki Miki i Piki. Miały długie ogonki.
– dziecko trzyma oba sznurowadła.
2. Zamieniły się miejscami
– dziecko krzyżuje sznurówki.
3. Jedna myszka weszła do norki
– wkładamy jeden koniec sznurowadła w utworzone oczko.
4. Druga ją zamknęła
– zaciskamy supeł
5. Jedna wystawiła uszko
– robimy z jednego końca sznurowadła małe uszko
6. Druga ja okrążyła i wystawiła swoje
– dziecko owija sznurówkę dookoła uszka i przez otwór wypycha drugie sznurowadło
7. Przyszedł kot, złapał myszki za uszy i wyciągnął z norki
– łapiemy palcami obu rąk za oba uszka i zaciskamy oba
